Schaken online tegen de computer

Door Helena Verhoeven · Bijgewerkt op 30 september 2026

Zo speel je een partij

1. Kies een niveau. Je kunt het niveau ook tijdens de partij wijzigen; de volgende zet van de computer speelt dan op het nieuwe niveau.
2. Kies je kleur. Met wit zet jij als eerste. Kies je zwart, dan draait het bord om en opent de computer.
3. Zet een stuk. Klik of tik op een stuk: de velden waar het naartoe mag, krijgen een stip. Klik daarna op het doelveld, of sleep het stuk er in één beweging heen.
4. Promotie. Bereikt je pion de laatste rij, dan kies je zelf of hij dame, toren, loper of paard wordt.
5. Met het toetsenbord. Tab naar het bord, loop met de pijltjestoetsen over de velden en bevestig met Enter of spatie. Escape heft je keuze op.

Het programma controleert alle regels: rokade, en passant, schaak, mat, pat en remise door herhaling of te weinig materiaal. Twijfel je nog over een regel, lees dan eerst de schaakregels die je echt moet kennen of het overzicht van hoe alle stukken bewegen.

Drie niveaus: welke past bij jou?

Achter elk niveau zit hetzelfde programma, Stockfish, dat we anders instellen. Het verschil zit in hoe diep de computer rekent en hoeveel fouten hij zich toestaat.

Beginner

Stockfish kijkt maar één zet vooruit en speelt ongeveer een op de drie zetten willekeurig. Hij laat dus stukken hangen en mist eenvoudige matdreigingen. Dit niveau is bedoeld voor wie de zetten net kent en een echte partij wil uitspelen tot mat. Let op je eigen stukken: ook een zwakke tegenstander slaat een onverdedigde dame.

Gemiddeld

Hier beperken we Stockfish tot een sterkte van ongeveer 1500 Elo en krijgt hij een halve seconde per zet. Dat komt ruwweg overeen met een geoefende clubspeler. Hij laat zelden iets gratis staan en ziet korte combinaties van twee of drie zetten. Wie hier regelmatig wint, beheerst de tactische basis goed. De Elo-waarde is een benadering: de schaal van het programma is niet dezelfde als een officiële KNSB- of FIDE-rating.

Expert

Stockfish speelt zonder beperking. Ook de lichte versie die in je browser draait, is sterker dan elke menselijke speler. Speel dit niveau om te zien hoe een vrijwel foutloze tegenstander een klein voordeel uitbouwt, of daag jezelf uit om een remise af te dwingen.

Waarom oefenen tegen de computer werkt

Een computer is altijd beschikbaar, raakt nooit geïrriteerd en laat je een zet terugnemen. Daardoor kun je rustig uitproberen wat je hebt gelezen: een opening, een eindspel, een tactisch motief. Je ziet meteen wat er gebeurt als een plan niet klopt.

Er zijn ook grenzen. De computer legt niets uit, en tegen een programma speel je anders dan tegen een mens die zenuwachtig wordt of bluft. Gebruik deze partijen dus als oefening, naast partijen tegen mensen en het nalezen van wat er misging.

Tips om sneller beter te worden

• Controleer elke zet op hangende stukken. Kijk voor je zet wat de tegenstander kan slaan en wat jij kunt slaan. Op beginnersniveau worden veel partijen zo beslist.
• Ontwikkel eerst, val later aan. Breng paarden en lopers in het spel, neem het centrum en breng je koning in veiligheid met een rokade. Vroeg met de dame op pad gaan kost op gemiddeld niveau vaak tempo.
• Zoek naar dubbele aanvallen. Vorken en penningen winnen materiaal tegen elk niveau onder expert. De motieven staan uitgelegd in vork, penning en spies.
• Kies een vaste opening. Speel een tijdje dezelfde opening, zodat je de plannen leert kennen. Ons stuk over schaakopeningen kiezen helpt bij die keuze.
• Oefen gewonnen eindspelen. Sta je een pion voor, ruil dan stukken af en speel het uit. Hoe je koning en pion tegen koning wint, is een goede eerste stap.
• Neem je fouten terug, niet je partijen. Gebruik Zet terug om de betere zet te zoeken, en speel de partij daarna verder. Zo leer je meer dan door opnieuw te beginnen.

Over de computer: Stockfish

De tegenstander op deze pagina is Stockfish, een gratis en open-source schaakprogramma dat al jaren tot de sterkste ter wereld behoort. We gebruiken de lichte WebAssembly-versie van Stockfish.js (versie 19). Die draait volledig in je browser: je zetten worden niet naar een server gestuurd en de pagina blijft ook bij een trage verbinding snel.

Stockfish wordt verspreid onder de GNU General Public License, versie 3. De licentietekst staat op deze site, de broncode vind je op GitHub. De stukken zijn getekend door Colin M.L. Burnett en worden gebruikt onder de GPL-licentie (versie 2 of later). De spelregels controleren we met de open-source bibliotheek chess.js.

Net begonnen met schaken?

Speel dan eerst een paar partijen op beginner en lees daarna onze gids schaken voor beginners. Wie de basis kent en verder wil, vindt in strategie en tactiek hoe je het middenspel plant.