Zo werkt dammen op het 10x10-bord: alle regels stap voor stap
Je wilt dammen leren of twijfelt over een slagregel. Hier vind je de officiële basis van internationaal dammen op 10x10, met korte stappen en controlepunten.
Door Helena Verhoeven · · 4 min leestijd
In Nederland bedoelen we met “dammen” meestal internationaal dammen op een 10x10-bord. De regels zijn formeel vastgelegd door de wereldbond FMJD en de KNDB. Hieronder lees je hoe je het bord opstelt, hoe schijven en dammen bewegen, wat “meerslag verplicht” betekent en wanneer de partij eindigt. Waar het precies om officiële details gaat, verwijzen we naar de bronregels.
Welke variant behandelen we hier?
In Nederland doelen we met “dammen” op internationaal dammen: een 10x10‑bord, 20 schijven per speler en vliegende dammen. Dit is de officiële variant onder de wereldbond; de basisregels staan in het reglement van de FMJD en worden nationaal gevolgd door de KNDB.
- Bord en begin: 100 velden, donkere hoek links. Elke speler zet 20 schijven op de vier onderste donkere rijen. Dit staat zo in de FMJD‑bijlage met spelregels.
- Doel: je wint door alle vijandelijke schijven onschadelijk te maken of je tegenstander vast te zetten zodat die niet meer kan spelen, zoals beschreven door de FMJD.
Hoe zet je op en wie begint?
- Wit begint. De schijven staan diagonaal tegenover elkaar op de donkere velden. De opstelling en beginzet volgen de internationale standaard zoals omschreven door de FMJD‑regels en het KNDB‑reglement.
Bewegen, slaan en promoveren: wat mag wel en niet?
- Bewegen met een schijf: één veld diagonaal voorwaarts naar een leeg donker veld. Dit is de rustige zet in het FMJD‑reglement.
- Slaan met een schijf: verplicht als het kan. Een schijf springt diagonaal over een aangrenzende vijandelijke schijf naar het lege veld erachter en mag in een reeks zowel voor- als achterwaarts slaan. Dit staat expliciet in de FMJD‑regels.
- Meerderheidsslag: bestaan er meerdere slagen, dan kies je de reeks die de meeste stukken slaat. Deze plicht (langste‑slag) is kernregel in internationaal dammen volgens de FMJD‑bijlage. Ook platforms die de officiële spelvorm aanbieden, sommen dit zo op (Lidraughts volgt “FMJD standard”).
- Promotie: bereikt een schijf de verste rij en is de zet beëindigd, dan wordt ze dam. “Kronen in het voorbijgaan” tijdens een nog lopende slagreeks is niet toegestaan volgens de FMJD‑regels.
- Dammen (koningen): een dam beweegt diagonaal over elk aantal lege velden en slaat op afstand over één stuk per sprong, en vervolgt steeds zolang slaan kan. Dit zogenaamde “vliegende” bewegen en slaan is opnieuw vastgelegd door de FMJD.
Hoe verhouden de regels zich tot andere damvarianten?
| Variant | Bord | Schijven | Achteruit slaan (schijf) | Damtype |
|---|---|---|---|---|
| Internationaal | 10×10 | 20 | Ja | Vliegende dam |
| Braziliaans | 8×8 | 12 | Ja | Vliegende dam |
| Engels (checkers) | 8×8 | 12 | Nee | Korte dam |
- De 10×10‑variant met vliegende dam en meerderheidsslag is de internationale standaard; dat onderscheid met Engels dammen wordt samengevat op International draughts.
- Braziliaans dammen gebruikt een 8×8‑bord met 12 schijven, maar behoudt de kern van internationaal dammen (achterwaartse slag door schijven, vliegende dammen en meerderheidsslag), zoals uitgelegd op Brazilian draughts en in de samenvatting van de IDF‑regels voor 64‑dammen.
Wil je andere denkspellen ontdekken naast dammen? Bekijk dan de rubriek Denkspellen op Helena Schaken.
Stap voor stap: zo speel je een correcte zet
- Controleer alle slagen. Als er één of meer slagen bestaan, is slaan verplicht. Bestaat er een keuze, kies de reeks met de meeste captures volgens de FMJD‑regel meerderheidsslag.
- Voer de slagreeks compleet uit. Je moet doorslaan zolang dat kan; pas daarna eindigt de zet. Dit staat expliciet in de FMJD‑regels en wordt in didactisch KNDB‑materiaal benadrukt (DamMentor).
- Neem de geslagen stukken van het bord zoals het reglement voorschrijft. Onjuist wegnemen of te weinig wegnemen is een overtreding in het FMJD‑reglement.
- Promotie: eindig je op de verste rij met een schijf, dan kroon je die tot dam nadat de reeks klaar is, conform de FMJD‑regels.
Wanneer is de partij klaar?
- Winst: je tegenstander heeft geen legale zet meer (opgesloten) of heeft alle stukken verloren; dit volgt het algemene doel uit de FMJD‑regels.
- Remise: naast overeenstemming gelden ook technische remises, bijvoorbeeld bij bepaalde eindspelen zonder winstkansen of na een vastgesteld aantal herhalingen/zetten; de remisecriteria zijn opgenomen in de FMJD‑bijlage. Een praktisch overzicht van remiselimieten vind je in de secties over eindspelen op International draughts.
Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt
- Vergeten te slaan of een te korte slagreeks kiezen. De KNDB benadrukt dat correct slaan en volledige reeksen uitvoeren tot de basis horen; het officiële kader vind je in het KNDB‑spelreglement.
- Kroon in het voorbijgaan. Promotie gebeurt pas na het beëindigen van de reeks; vorder eerst de zet af, kroon dan pas, zoals bepaald door de FMJD.
- Verwarren van varianten. Speel je 8×8 met korte dam en zonder achterwaartse slag, dan hanteer je Engels dammen; wil je 8×8 maar met “internationale” regels, dan is dat Braziliaans dammen.
Zin in meer spelregels? Bekijk ook de uitleg over Mahjong spelregels of de Backgammon regels.
Veelgestelde vragen
Wat betekent meerslag verplicht precies?
Als je kún t slaan, móét je slaan. Bestaan er meerdere slaande zetten, dan kies je de reeks die het meeste materiaal wegneemt. Dit zogeheten meerderheidsslag‑ of langste‑slag‑principe is vastgelegd in de officiële regels van de wereldbond FMJD.
Mag een gewone schijf ook achteruit slaan?
Ja. In internationaal dammen mag een schijf alleen voorwaarts één veld schuiven, maar ze mag in een slagreeks zowel voor- als achterwaarts slaan. Dat staat in het reglement van de FMJD en wordt ook zo gehanteerd door de KNDB.
Wanneer wordt een schijf een dam?
Zodra een schijf de verste rij van de tegenstander bereikt en de zet is beëindigd, wordt ze direct tot dam gekroond. Tijdens een slagreeks “in het voorbijgaan” promoveren is niet toegestaan; eerst eindigt de reeks, daarna volgt de kroon.
Wat is het verschil met Engels dammen (checkers) op 8x8?
Engels dammen gebruikt een 8x8‑bord, korte dammen en geen achterwaartse slag door schijven. Internationaal dammen speelt op 10x10 met vliegende dammen en geldt de meerderheidsslag. Dat verschil beïnvloedt tactiek en eindspelen.
Bestaat er een 8x8‑variant met bijna dezelfde regels?
Ja, Braziliaans dammen speelt met 12 schijven op 8x8, maar behoudt de kernregels van internationaal dammen: achterwaartse slag door schijven, vliegende dammen en de meerderheidsslag.